در این مقاله به 5 اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان میپردازیم میپردازیم که میتواند روند پیشرفت کودک در شطرنج را کند یا حتی متوقف کند و برای هر کدام راهحلهای عملی ارائه میکنیم.
بسیاری از والدین پس از ثبتنام فرزندشان در کلاس شطرنج، انتظار دارند در مدت کوتاهی پیشرفت چشمگیری مشاهده کنند. اما واقعیت این است که یادگیری شطرنج، مانند یادگیری زبان یا موسیقی، به زمان، تمرین و حمایت صحیح خانواده نیاز دارد.
بسیاری از والدین با نیت کاملاً مثبت فرزند خود را در کلاس شطرنج ثبتنام میکنند. آنها میخواهند کودکشان تمرکز بیشتری داشته باشد، بهتر فکر کند و مهارت حل مسئله را یاد بگیرد. اما گاهی همین والدین، بدون آنکه متوجه باشند، رفتارهایی انجام میدهند که باعث کاهش علاقه کودک به شطرنج میشود.
واقعیت این است که موفقیت کودک در شطرنج فقط به پتانسیل یا کیفیت آموزش بستگی ندارد. نقش والدین نیز بسیار مهم است. حتی بهترین مربی شطرنج هم نمیتواند اثر فشارهای نادرست یا انتظارات غیرواقعی را به طور کامل جبران کند.
در این مقاله به ۵ اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان میپردازیم میپردازیم که میتواند روند پیشرفت کودک در شطرنج را کند یا حتی متوقف کند و برای هر کدام راهحلهای عملی ارائه میکنیم.
چرا برخی کودکان با وجود پتانسیل ، شطرنج را رها میکنند؟
بسیاری از مربیان شطرنج تجربه مشابهی دارند. کودکی باهوش و علاقهمند وارد کلاس میشود، چند ماه پیشرفت خوبی دارد اما ناگهان انگیزه خود را از دست میدهد. (+)
در بسیاری از موارد، مشکل نه در کودک است و نه در مربی. مشکل در فضایی است که پیرامون یادگیری شکل گرفته است. زمانی که شطرنج از یک فعالیت لذتبخش به یک منبع فشار تبدیل شود، کودک به تدریج فاصله میگیرد.
به همین دلیل آشنایی والدین با اشتباهات رایج در آموزش شطرنج اهمیت زیادی دارد.
اولین اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان
۱. انتظار پیشرفت سریع
یکی از رایجترین اشتباهات این است که والدین انتظار دارند کودک پس از چند جلسه بتواند بهخوبی بازی کند یا در مسابقات مقام بیاورد یا حریف بزرگسالان شود
این انتظار معمولاً از شناخت ناکافی نسبت به ماهیت شطرنج ناشی میشود.
شطرنج مهارتی است که به تدریج رشد میکند. در ماههای ابتدایی، هدف اصلی باید آشنایی کودک با قوانین، لذت بردن از بازی و تقویت تمرکز باشد.
کودکی که از فرآیند یادگیری لذت میبرد، در بلندمدت پیشرفت بسیار بیشتری خواهد داشت.
کودکی که امروز قوانین بازی را یاد میگیرد، هنوز باید موارد زیر را تمرین کند:
- تاکتیکها
- استراتژی
- محاسبه حرکات
- مدیریت زمان
- تحلیل بازی
این مهارتها در چند هفته شکل نمیگیرند.
راه حل
برای موفقیت معیارهای کوتاهمدت تعریف کنید.
برای مثال:
- یادگیری ارزش مهرهها
- حل روزانه چند تمرین
- ثبت منظم بازیها
- افزایش مدت تمرکز
این اهداف قابل دستیابی هستند و انگیزه کودک را حفظ میکنند.
اولین اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان را با بیان راه حل مورد بررسی قرار دادیم
مربی آنلاین شطرنج کودک و 5 نشانه انتخاب اشتباه
۲. تمرکز بیش از حد روی برد و باخت
یکی از رایجترین اشتباهات والدین این است که موفقیت را فقط با نتیجه مسابقه میسنجند.
بعضی از والدین پس از هر مسابقه فقط یک سؤال میپرسند:
«بردی یا باختی؟»
اما سؤال بهتر این است:
«امروز چه چیزی یاد گرفتی؟»
باخت بخشی طبیعی از مسیر یادگیری شطرنج است. حتی قهرمانان جهان نیز بارها شکست خوردهاند.
از این قبیل سوالات نپرسید :
چندم شدی؟
چرا اشتباه کردی؟
فلانی از تو بهتر بازی کرد؟
وقتی کودک احساس کند ارزش او فقط به نتیجه مسابقه وابسته است، در نتیجه ترس از شکست افزایش پیدا میکند و لذت یادگیری کاهش مییابد و انگیزه کاهش پیدا می کند.
چرا این روش مشکلساز است؟
شطرنج یک مهارت پیچیده است. هر بازیکن برای پیشرفت باید صدها و حتی هزاران بار اشتباه کند. اگر کودک از اشتباه کردن بترسد، روند یادگیری مختل میشود.
راه حل
به جای تمرکز روی نتیجه، روی فرایند تمرکز کنید.
بعد از مسابقه شبیه این سوالات بپرسید:
- از کدام حرکت خودت راضی بودی؟
- دفعه بعد دوست داری چه چیزی را بهتر انجام بدهی؟
این نوع پرسشها ذهن کودک را از نتیجهمحوری به یادگیریمحوری هدایت میکند.
۳. مقایسه کودک با دیگران
جملاتی مانند:
- ببین دوستت چقدر پیشرفت کرده
- فلانی از تو کوچکتر است ولی بهتر بازی میکند
- دوستت خیلی بهتر از تو بازی میکند.
- فلان کودک همسن تو قهرمان شده است.چرا تو مثل او نیستی؟
شاید با نیت ایجاد انگیزه گفته شوند، اما معمولاً نتیجه معکوس دارند و نتیجه مثبتی ندارند.
هر کودک سرعت یادگیری متفاوتی دارد. مقایسه مداوم میتواند اعتمادبهنفس کودک را کاهش دهد و باعث شود از شطرنج فاصله بگیرد.
بهتر است پیشرفت کودک را با عملکرد گذشته خودش مقایسه کنیم، نه با سایر کودکان.
اثرات منفی مقایسه
مقایسه مداوم باعث میشود کودک احساس کند به اندازه کافی خوب نیست. در بلندمدت این موضوع اعتماد به نفس او را کاهش میدهد.
علاوه بر این، هر کودک مسیر رشد متفاوتی دارد. برخی کودکان در ماههای اول سریع پیشرفت میکنند و برخی دیگر آرامتر اما پایدارتر رشد میکنند.
راه حل
کودک را فقط با گذشته خودش مقایسه کنید.
مثلاً:
- نسبت به ماه قبل بهتر تمرکز میکنی.
- قبلاً این مسئله را حل نمیکردی اما الان میتوانی.
- بازیهایت خیلی منظمتر شدهاند.
این نوع بازخورد احساس پیشرفت واقعی را در کودک تقویت میکند.
تاکنون 3 اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان رو بررسی کردیم
4. تبدیل شطرنج به یک اجبار
گاهی والدین به دلیل علاقه خودشان یا اهداف بلندپروازانه، کودک را مجبور به تمرین میکنند.
نمونههایی از این رفتار:
- باید هر روز دو ساعت تمرین کنی.
- حق نداری تمرین را عقب بیندازی.
- تا تمرین تمام نشود نمیتوانی بازی کنی.
در چنین شرایطی شطرنج کمکم به یک وظیفه ناخوشایند تبدیل میشود.
چرا اجبار خطرناک است؟
انگیزه درونی مهمترین عامل موفقیت بلندمدت در شطرنج است. اگر کودک فقط برای راضی کردن دیگران بازی کند، احتمال ترک شطرنج افزایش پیدا میکند.
راه حل
فضای تمرین را جذاب نگه دارید.
برای مثال:
- مدت تمرین را متناسب با سن کودک تنظیم کنید.
- بازیهای دوستانه برگزار کنید.
- موفقیتهای کوچک را تشویق کنید.
- به کودک اجازه دهید گاهی نوع تمرین را انتخاب کند.
هدف این است که کودک به شطرنج علاقه پیدا کند، نه اینکه فقط آن را تحمل کند.
گاهی والدین با نیت خیرخواهانه فشار زیادی به کودک وارد میکنند.
وقتی شطرنج از یک فعالیت جذاب به یک وظیفه اجباری تبدیل شود، علاقه کودک به تدریج کاهش پیدا میکند.
هدف اصلی در سنین پایین باید ایجاد علاقه، نظم فکری و لذت از یادگیری باشد.
با آخرین اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان همراه ما باشید
اشتباه پنجم: دخالت فنی بیش از حد در آموزش
برخی والدین پس از مدتی شروع به تحلیل فنی بازیهای کودک میکنند، حتی زمانی که دانش تخصصی کافی ندارند.
جملههایی مانند:
- این حرکت اشتباه بود.
- باید آن مهره را میزدی.
- چرا اینجا وزیرت را نبردی؟
ممکن است باعث سردرگمی کودک شود، بهخصوص اگر با آموزش مربی تفاوت داشته باشد.
پیامدهای این رفتار
کودک بین توصیههای مختلف گیر میکند و اعتماد او به مربی یا حتی به تصمیمهای خودش کاهش پیدا میکند.
راه حل
نقش والدین حمایت عاطفی است، نه مربیگری فنی.
اجازه دهید مسئولیت آموزش بر عهده مربی باشد.
به جای تحلیل فنی میتوانید بگویید:
- به تلاشت افتخار میکنم.
- خوشحالم که با تمرکز بازی کردی.
- مهم این است که در حال یادگیری هستی.
این جملات تأثیر بسیار بیشتری بر رشد کودک دارند.
پنج اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان را مرور کردیم
نقش والدین در موفقیت کودک در شطرنج
والدین موفق معمولاً چهار ویژگی مشترک دارند:
صبور هستند
آنها میدانند که پیشرفت واقعی زمان میبرد و برای رسیدن به نتایج پایدار عجله نمیکنند.
از کودک حمایت میکنند
آنها فضایی فراهم میکنند که کودک بدون ترس از اشتباه کردن یاد بگیرد.
روی فرآیند یادگیری تمرکز دارند، نه فقط نتیجه.
کودکانی که در محیطی آرام و حمایتی آموزش میبینند، معمولاً پیشرفت پایدارتری دارند.
همکاری با مربی
آنها میدانند که پیشرفت واقعی زمان میبرد و برای رسیدن به نتایج پایدار عجله نمیکنند.
آیا همه کودکان باید قهرمان شطرنج شوند؟
پاسخ کوتاه: خیر.
بسیاری از والدین تصور میکنند هدف نهایی شطرنج کسب مقام و مدال است. اما واقعیت این است که حتی اگر کودک هرگز قهرمان نشود، باز هم میتواند از مزایای ارزشمند شطرنج بهرهمند شود.
مهارتهایی مانند:
- تمرکز
- برنامهریزی
- تفکر منطقی
- مدیریت هیجان
- تصمیمگیری
در تمام مراحل زندگی به کار میآیند.
بنابراین موفقیت در شطرنج فقط با تعداد مدالها سنجیده نمیشود.
جمعبندی
اگر فرزند شما به شطرنج علاقهمند است، مهمترین وظیفه شما فراهم کردن شرایط مناسب برای یادگیری و رشد اوست.
پرهیز از این 6 اشتباه ساده میتواند مسیر پیشرفت کودک را هموارتر کند و تجربهای لذتبخش از یادگیری شطرنج برای او بسازد.
آموزش شطرنج به کودکان زمانی بیشترین اثر را دارد که در کنار آموزش صحیح، حمایت درستی از سوی والدین وجود داشته باشد.
تمرکز بیش از حد روی بردن، مقایسه با دیگران، انتظار پیشرفت سریع، اجبار به تمرین و دخالت فنی بیش از حد از رایجترین اشتباهات والدین هستند.
اگر بتوانید به جای نتیجه روی فرایند یادگیری تمرکز کنید، محیطی امن برای اشتباه کردن فراهم کنید و از کودک حمایت عاطفی داشته باشید، احتمال موفقیت و علاقهمندی بلندمدت او به شطرنج به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت.
به یاد داشته باشید که هدف اصلی آموزش شطرنج، فقط ساختن یک شطرنجباز قوی نیست؛ بلکه کمک به رشد مهارتهایی است که کودک در تمام زندگی از آنها استفاده خواهد کرد.
اگر به دنبال آموزش اصولی شطرنج برای کودکان ۶ تا ۱۰ سال هستید، میتوانید با روش آموزشی ما آشنا شوید و از مشاوره رایگان برای انتخاب بهترین مسیر آموزشی فرزندتان استفاده کنید.
اشتباه والدین در آموزش شطرنج به کودکان
دیدگاهتان را بنویسید